Proefproject ZELF stimuleert beweging en zelfredzaamheid bij ouderen

Verpleeghuisafdeling Lelie-A van MeanderGroep Zuid-Limburg nam in 2020 deel aan het proefproject ZELF. Het doel van dit project is het bevorderen van de zelfredzaamheid, eigen regie en deelname in functionele activiteiten van bewoners binnen de verpleeghuiszorg. In 2021 wordt ZELF ingezet bij andere organisaties binnen en buiten de Academische Werkplaats Ouderenzorg Limburg, om te onderzoeken welk effect het programma heeft. Ze zoeken dan antwoorden op vragen als: passen medewerkers meer bewegingsgerichte zorg toe? Nemen bewoners meer deel aan functionele activiteiten?

Dit proefproject is een scholingsprogramma voor zorgmedewerkers. Verzorgenden en verpleegkundigen leren hoe zij minder zorgtaken overnemen en bewoners stimuleren om zelf alledaagse zorgtaken uit te voeren. Bijvoorbeeld: de bewoner stimuleren om zelf zijn brood te smeren, de bewoner aanmoedigen om zelfstandig uit bed te komen of de bewoner aansporen om delen van het lichaam zélf te wassen. Dat is best een uitdaging, want zorgmedewerkers nemen goedbedoeld veel zorgtaken uit handen. Dat kan echter leiden tot achteruitgang van functionaliteit en toenemende afhankelijkheid van de bewoner. Naast de scholing voor medewerkers is er ook aandacht voor beleid over beweging, de omgeving, het stellen van doelen, en het borgen en blijvend coachen van medewerkers.

Interactieve opzet scholing

Onderzoeker Stan Vluggen (Universiteit Maastricht) begeleidde samen met Jose Blezer (Meander Leren) en William Valkenburg (Fysiotherapeut Meander) het proefproject. De toegevoegde waarde van dit proefproject is meer interactie, meer betrokkenheid van management en paramedici en meer nadruk op gedragsverandering bij de zorgmedewerker.

‘Scholing wordt afgestemd op de mate waarin het zorgteam nu al zelfredzaamheid stimuleert. En daarnaast bereid is om te werken aan zelfredzaamheid van hun bewoners’, vertelt Stan Vluggen. In eerdere programma’s kregen medewerkers voornamelijk tips hoe ze de bewoner beter konden betrekken en stimuleren. Vluggen: ‘Maar als de noodzaak, overtuiging en bereidheid tot bewegingsgerichte zorg mist, dan blijft de vraag of ze deze tips wel toepassen. Nu waren de medewerkers van de Lelie-A enthousiast over de scholing; met name de interactieve opzet en onderling oplossingen bedenken werd gewaardeerd. Bovendien is de aanpak specifiek ontwikkeld voor zowel het verpleeghuis als de thuiszorg.’

Iedere dag nieuwe oefeningen met deze beweegkalender

MeanderGroep Zuid-Limburg heeft voor 2021 een kalender opgesteld met spierversterkende en balansoefeningen. Je kiest uit makkelijke, middelzware en moeilijke oefeningen. De oefeningen zijn voor mensen die zelfstandig thuis wonen, maar ook voor bewoners van het verpleeghuis. Dankzij de foto’s zie je meteen wat de bedoeling is. Daarnaast krijg je elke week weetjes en tips over bewegen. Bekijk de beweegkalender van MeanderGroep Zuid-Limburg.

Lees ook meer over het project ZELF op de website van de AWO Limburg.